Arktik Bölgesi “Yeni Normal” Aşırı Hava Olaylarına Sahip
Bilim insanlarına göre, Kuzey Kutup Bölgesi artık iklim değişikliğinin etkisi altında geri dönüşü zor yeni bir döneme girmiş durumda. ABD Başkanı Donald Trump’ın ilgisini çeken Grönland, aşırı hava olaylarından en çok etkilenen “sıcak noktalar” arasında bulunuyor.
Yapılan uluslararası araştırma, Arktik bölgesinde aşırı hava olaylarının belirgin bir şekilde arttığını ve bu durumun artık “olağan dışı” olmaktan çıkıp kalıcı bir hale geldiğini ortaya koydu.
Çalışmayı yapan araştırmacılar, son 70 yıla ait iklim verilerini analiz ederek Kuzey Kutup Bölgesi’nde yeni bir aşırı hava rejiminin başladığını tespit etti. Özellikle son 30 yılda, daha önce aşırı hava olayları yaşamamış bölgelerde bile sıcak hava dalgaları, kuraklık ve beklenmedik kar koşullarının arttığı gözlemlendi.
Phoenix: “Arktik Yeni Bir Aşırı Hava Çağına Girdi”
Sheffield Üniversitesi’nden ekolojist Profesör Gareth Phoenix, araştırmalarının bulgularını, Kuzey Kutup Bölgesi’nde aşırı hava olaylarının sıklığı keskin biçimde arttığının altını çizerek, bölgenin üçte birinde bu tür olayların çok yakın zamanda meydana geldiğini belirtti. Bu durumun Arktik’in daha önce hiç deneyimlemediği yeni bir aşırı hava çağına girdiği anlamına geldiğini vurguladı.
Araştırmada özellikle kısa süreli ancak etkili olan aşırı olaylara odaklanıldı. İncelenen veriler arasında sıcak hava dalgaları, kuraklık, kar örtüsündeki ani değişiklikler ve mevsimsel bozulmalar bulunuyor.
Bazı Bölgeler Daha Fazla Etkileniyor
Yapılan haritalama çalışmaları, Orta Sibirya, Batı İskandinavya ve Grönland kıyılarının aşırı hava olaylarından en çok etkilenen “sıcak noktalar” olduğunu gösteriyor. Kanada Yüksek Arktik Takımadaları da deniz buzlarının kırılması ve orman yangınlarından dolayı dikkat çeken riskli bölgeler arasında yer alıyor.
Yükselen sıcaklıklarla birlikte daha sık yaşanan “kar üzerine yağmur” olayları, yüzeyde buz tabakası oluşturarak Arktik hayvanları için kritik olan besin kaynaklarını tıkıyor. Bu durum özellikle likenle beslenen ren geyikleri gibi hayvanlar için büyük bir tehdit oluşturuyor.
Ekosistemler Değişime Hazır Değil
Araştırma, Arktik ekosistemlerdeki etkileri doğrudan incelemese de, bilim insanları sonuçların oldukça yıkıcı olabileceği konusunda görüş birliğine varmış durumda. Arktik bitki ve hayvan türlerinin, bu tür ani ve şiddetli hava koşullarına uyum sağlama yeteneğine sahip olmadığı belirtiliyor.
Finlandiya Meteoroloji Enstitüsü’nden iklim bilimci Juha Aalto, mevsimselliğin Arktik ekosistemleri için kritik bir öneme sahip olduğunu vurgulayarak, bu dengenin bozulmasının ekosistemlerin temel yapılarını sarsabileceğini ifade etti.
Arktik Kararması ve Karbon Dengesi Risk Altında
Önceki çalışmalar, Arktik’in dünya ortalamasından çok daha hızlı ısındığını ve bitki örtüsündeki gerilemenin “Arktik kararması” olarak adlandırıldığını göstermişti. Yeni araştırmaya göre, aşırı hava olayları, bu sürecin en önemli tetikleyicileri arasında yer alıyor.
Bitki örtüsündeki kayıp, besin zincirlerini ve Arktik’in karbon tutma ve salma dengesini bozmaktadır. Bu durum, küresel iklim sistemi üzerinde zincirleme etkilere neden olmaktadır.
Helsinki Üniversitesi’nden jeobilimci Miska Luoto, bulguların, Arktik ekosistemlerin iklim değişikliği ile karşı karşıya kaldığında daha önce deneyimlemedikleri koşullara maruz kalacağını gösterdiğini belirterek, bunun doğa üzerinde ciddi ve uzun vadeli etkilere sahip olabileceğini vurguladı.
Araştırmacılar, Arktik’teki bu yeni aşırı hava çağının, gezegendeki ekosistemlerde geri dönüşü olmayan değişimlere neden olan küresel ısınmanın en çarpıcı örneklerinden biri olduğu konusunda hemfikir.
