“`html
Gen Düzenleme ve Gen Tedavilerine Yönelik Yenilikçi Çalışmalar
Virostem Yönetim Kurulu Başkanı Özgür Tataroğlu ve Bilimsel Direktörü Ayca Zeynep İlter: “Gen tedavisi ve düzenlemesi alanında kullanıma hazır araçlar geliştiriyoruz. Amacımız, Türkiye’de yapılacak araştırmalarda kullanılacak CRISPR-Cas9 gen düzenleme ürünlerini üretmektir.”
Virostem’in kurucu ortakları Özgür Tataroğlu ve Ayca Zeynep İlter, gen düzenleme ve gen tedavisine yönelik projelerini ve bu alandaki ilerlemeleri değerlendirdi.
Ben Özgür Tataroğlu, moleküler biyologum. 2002 yılında Boğaziçi Üniversitesi Genetik bölümünden mezun oldum. Eğitimime yurtdışında biyoloji, biyokimya ve nörobiyoloji gibi alanlarda devam ettim. Doktora sonrası çalışmalarımı tamamladığımdan, Türkiye’ye döndüğümde İstinye Üniversitesi Histoloji ve Embriyoloji bölümünde Kök Hücre ve Doku Mühendisliği Araştırma Merkezinde çalışmalara başladım.
Ben de Ayca İlter. İstanbul Üniversitesi Biyoloji bölümünden mezun oldum. Türkiye’de biyoteknoloji üzerine yüksek lisans ve doktoramı tamamladım. Doktora sonrası çalışmalarımda, virüsler ve CRISPR teknolojisini kullanma imkânı buldum; hem Türkiye’de hem de yurtdışında bu alanda projelerde yer aldım.
Gen Düzenleme ve Tedavi Uygulamaları İçin Başladığınız Çalışmalar Hakkında Bilgi Verir misiniz?
Özgür Tataroğlu: Türkiye’de biyoteknoloji alanında ihtiyacın ne olduğunu değerlendirdiğimizde, son bir yıl içerisinde özellikle pandemi döneminde, birçok ürün ve teknolojinin dışarıdan geldiğine şahit olduk. Biz bu bağımlılığı kırmak amacıyla, Türkiye’de en son teknolojilere dayalı araştırmalara hizmet edecek ürünlerin geliştirilmesine karar verdik. Ayca ile birlikte CRISPR üzerinde yoğunlaşma kararı aldık. TÜBİTAK’a başvurarak Boğaziçi Üniversitesi teknoloji transfer ofisinin esteği ile eğitimler aldık ve BIGG projesine başvurduk. TÜBİTAK projemizi uygun buldu ve 2020 yılında şirketimizi kurduk.
Son bir yılda gen tedavisi ve gen düzenlemesi için gereken araçları geliştirmekteyiz. Projemiz bu ay tamamlanıyor ve hedeflerimize ulaşmış durumdayız. Hayal ettiğimizden daha fazla ürün elde ettik ve bunların bazıları prototip, bazıları ise ticari nitelik taşıyor.
Virostem olarak, Türkiye’de yapılan araştırmalarda kullanılacak CRISPR-Cas9 gen düzenleme ürünlerini geliştirmeyi hedefliyoruz.
Son Zamanlarda Genetik Tedavilere Yönelik Çalışmalarda Artış Görülüyor. Siz Neler Düşünüyorsunuz?
Ayca İlter: Klinik alan, farklı bir boyut. Biz Virostem olarak gen tedavisine yönelik ürünlerin üreticisi konumundayız. Çalışmalarımız sırasında, Özgür hocamın da belirttiği gibi, alanında uzman bir ekip ile iş birliği yapıyoruz.
Türkiye’de bu alanda ciddi potansiyele sahip akademisyenler bulunuyor ancak akademik bilgi ile ürün geliştirmek arasında önemli bir boşluk mevcut. Virostem olarak bu boşluğu doldurmayı amaçlıyoruz. Son dönemde, immünoterapiler, spinal müsküler atrofi (SMA) gibi hastalıklar için gen tedavileri gündeme gelmektedir. Türkiye’nin bu alanda geri kalmadığını söyleyebilirim.
Virostem’in Uygulamaları Hakkında Bilgi Verir misiniz?
Özgür Tataroğlu: Şirket olarak şu anda ürettiğimiz CRISPR lentivirüslerinin ve gen düzenleme araçlarının validasyon süreçlerini gerçekleştirdik. Üretim aşamasında, akademi ve endüstride farklı ihtiyaçlar söz konusudur. Bizim çalışmalarımız, bu ürünlerin daha yüksek miktarda üretimini sağlamak üzerine odaklanmıştır.
Türkiye’nin kendi biyoteknoloji süreçlerinde bağımsız hale gelmesi gerektiğine inanıyoruz. Bu alanda gelişim göstermeye devam edeceğiz ve klinik uygulamalar için GMP standartlarına uygun üretime geçmeyi planlıyoruz.
CRISPR Yöntemleri ile Genetik Bozuklukların Düzeltilebilmesi Mümkün
Özgür Tataroğlu: CRISPR teknolojisi, genetik bozuklukları düzeltmek için en verimli yöntemlerden biri olarak öne çıkıyor. Tıbbın ilerlediği noktada birçok hastalığın tedavisinde bu tür yöntemlerin kullanılması kaçınılmaz hale geliyor.
Önümüzdeki yıllarda, gen tedavi teknolojilerinin sağlık alanındaki etkilerini daha fazla göreceğiz. Virostem olarak, bu bağlamda yerli araştırmacılara gerekli desteği sağlamak için çalışmalarımıza devam edeceğiz.
Virostem Biyoteknoloji
Boğaziçi Teknopark: Bebek, Güney Kampüs No: 10, Boğaziçi Üniversitesi, 34342 Beşiktaş/İstanbul/Türkiye
“`
