SGK’dan aylık alan kişilerin kendilerine veya hak sahibi oldukları kişilere ait birikmiş prim borçları artık doğrudan maaşlardan tahsil edilecek.
Yasal olarak en fazla yüzde 25’e kadar izin verilen kesinti oranı, uygulamada standart olarak yüzde 10 seviyesinde tutulacak. Süreçte icra takibi yürütülmeyecek ve kişilerin rızası aranmayacak.
KESİNTİ YAPILACAK GRUPLAR VE MAAŞ TÜRLERİ
Sosyal güvenlik uzmanı İsa Karakaş, düzenlemenin kapsadığı grupları ve aylık türlerini şu sözlerle detaylandırdı:
-İş kazası ya da meslek hastalığı nedeniyle sürekli iş göremezlik geliri alanlar.
-Emekli (Malullük, vazife malullüğü, emekli veya yaşlılık) maaşı bağlananlar.
-Maaş bağlandıktan sonra eski genel sağlık sigortası prim borçları ortaya çıkanlar.
-Aktif çalışırken vefat edenlerin hak sahipleri: Eş, çocuk, ana-baba.
Ölen kişinin geçmiş prim borcu, ölüm aylığından kesilir.
-Hak sahibi olarak ölüm aylığı alan kişinin kendi borcu da kendi aylığından kesilir.
-Birden fazla aylık varsa, hepsinden ayrı ayrı %10. Ama dikkat: Borçlu kişinin hak sahibi olmayan yakınlarının başka maaşlarından kesinti yapılmaz. Borç, sadece o borçlu üzerinden bağlanan aylıktan tahsil edilir. Başka kapıya uğranmaz.
-Aylık bağlandıktan sonra borç çıkan emekli.
-Çalışırken vefat eden sigortalının eşi ve kızı.
-Kendi borcu olan hak sahibi.
-Hepsi otomatik kesintiye açık. SGK’nın bu konuda icra yoluna gitmesine gerek olmayacak…
HANGİ MAAŞLARDAN KESİLİR, HANGİLERİNDEN KESİLMEZ?
Gelir: Sürekli iş göremezlik ve ölüm geliri.
Maaş: Yaşlılık, malullük, vazife malullüğü ve ölüm aylığı. Bunlar kesintiye tabidir”
ÜÇ GRUP KESİNTİ KAPSAMI DIŞINDA TUTULDU
Belirlenen esaslara göre bazı özel statüdeki ödemelerden borç kesintisi yapılmayacak. Kesinti yapılmayacak gruplar şöyle sıralandı:
-Başarılı sporculara bağlanan aylıklar,
-Terör ve terörle mücadeleden doğan zararlar için ödenen aylıklar,
-Bedeli hazine tarafından karşılanan şeref aylıkları.
TAHSİL EDİLECEK BORÇ TÜRLERİ VE ÖNCELİK SIRALAMASI
Düzenleme kapsamında öncelikli olarak genel sağlık sigortası (GSS) prim borçları tahsil edilecek. Kesintiye tabi borç kalemleri şu şekilde aktarıldı:
“İlk sırada genel sağlık sigortası primleri.
4/1-a (SSK) kapsamındaki eski isteğe bağlı, topluluk, tarım sigortalılıkları.
Ek 5 ve Ek 6 sigortalılık borçları
4/1-b (Bağ-kur) zorunlu sigortalılık.
4/1-c (Emekli Sandığı) borçlanmalar, ilgi devamı ve intibak tashihleri. Hepsi listede.”
Birden fazla borcun bulunması halinde, zamanaşımına uğramamış en eski borçtan başlanacak.
Borçların sıralamasında öncelikle genel sağlık sigortası, ardından isteğe bağlı ve tarım sigortalılığı, daha sonra 4/1-b ve son olarak 4/1-c kapsamındaki borçlar dikkate alınacak. Nafaka borçları ise SGK alacaklarından önce işlem görecek.
YERSİZ ÖDEMELER VE ÇİFT BORÇ DURUMU
SGK tarafından yapılan fazla veya yersiz ödemelerden kaynaklanan bir borcun bulunması durumunda, öncelikle bu tutarın tahsili gerçekleştirilecek. Ardından diğer prim borçları için kesinti uygulanacak. Aynı anda birden fazla borç türünün tespit edilmesi halinde ise ilgili borçların tahsili için kesinti işlemi eş zamanlı olarak yürütülebilecek.
İTİRAZ VE YARGI YOLU AÇIK
SGK tarafından borç nedeniyle yapılan kesintilere karşı hak sahiplerinin itiraz hakkı bulunuyor.
Genel sağlık sigortası prim borçlarına ilişkin itirazlar, kişinin son ikametgahının bulunduğu sosyal güvenlik il müdürlüğüne veya ilgili sosyal güvenlik merkezine iletilebilecek.
Diğer prim borçları için ise doğrudan borç dosyasının bulunduğu SGK birimine başvuru yapılabilecek. İtirazın reddedilmesi durumunda ise konunun yargıya taşınması imkanı tanınıyor.
